Sead Đulić

Jun 1992. u Mostaru: Odbrana od agresije ili uvod u novu okupaciju? Historija Mostara i južne doline Neretve u ljeto 1992. godine već decenijama pati od selektivnog pamćenja i jednostranih narativa. Dok se kroz zvanične političke manifestacije i obilježavanja takozvanih „Lipanjskih zora“ ili „Dana pobjede“ slavi apsolutni trijumf i potpuno oslobođenje od srpsko-crnogorskog agresora, kasniji historijski tokovi, a naročito brutalna ratna i poratna zbilja pod dominacijom HDZ-ove politike, nameću jedno duboko i traumatično pitanje: Da li je dan oslobođenja za hiljade Mostaraca zapravo bio dan početka nove okupacije? Da bi se na ovo pitanje odgovorilo na bazi činjenica, nužno je napraviti jasnu distinkciju između vojnog čina odbrane grada i političkih procesa koji su se odvijali u pozadini, a koji su u mjesecima nakon juna 1992. godine potpuno obesmislili pojam slobode za sve koji nisu pristali na koncept jednonacionalne paradržave. Vojni imperativ odbrane vs. Politička uzurpacija U junu 19...

Privatizacija patriotizma i budžetski klijentelizam: Šta otkriva sukob boračkih udruženja? Javni prostor u Bosni i Hercegovini decenijama je zasićen teškim istorijskim narativima, ali rijetko kada se u ogoljenoj formi može vidjeti kako se ti narativi koriste kao paravan za političku moć i raspodjelu budžetskog novca kao što je to slučaj u nedavnim dešavanjima u Kantonu Sarajevo. Slučaj isključenja Saveza antifašista i boraca NOR-a (SABNOR) iz Koordinacije boračkih udruženja Kantona Sarajevo otvorio je pandorinu kutiju institucionalnog apsurda i nametnuo pitanje: ko ima monopol na definisanje patriotizma i antifašizma u ovoj zemlji? Moć bez odgovornosti: Kako neformalno tijelo postaje organ vlasti Prvi i osnovni problem koji ovaj slučaj generiše jeste institucionalne prirode. Koordinacija boračkih udruženja proisteklih iz rata devedesetih godina po svojoj strukturi predstavlja neformalni organ. Pa ipak, uprkos svom neformalnom statusu, ovo tijelo u praksi demonstrira moć i ovlašte...

  MOSTARSKI TEATAR MLADIH – 52 GODINE STVARANJA LJUDI Monografsko-esejistički rukopis PREDGOVOR  Ova knjiga ne nastaje iz potrebe da se ispriča historija Mostarskog teatra mladih. Ona nastaje iz potrebe da se imenuje jedno trajanje. Jer eMTeeM nije samo prošlost, niti samo institucija, niti samo zbir predstava, projekata i generacija koje su kroz njega prošle. On je prije svega iskustvo koje se ne može do kraja zatvoriti u formu izvještaja ili arhive. To iskustvo se kreće između umjetnosti i odgoja, između društva i intime, između scene i života. I u tom kretanju ono stalno iznova postavlja isto pitanje: kako ostati čovjek u svijetu koji to pitanje nikada ne prestaje postavljati. Zato ova knjiga nije završena istina o eMTeeM-u. Ona je pokušaj da se zabilježi jedan način mišljenja, rada i postojanja. I. TEATAR KAO TRAJNO PITANJE Mostarski teatar mladih ne počinje datumom. On počinje pitanjem. To pitanje se ne zatvara. Ono se vraća kroz decenije u...

  Gledam prilog na Federalnoj televiziji o obilježavanju 83. godišnjice slavne bitke na Sutjesci i ponovo, po ko zna koji put, uprkos bezbroj puta ponovljenim činjenicama čujem konstrukcije i insinuacije koje nemaju nikakve veze sa stvarnim stanjem. Naime, novinar žali što su opet antifašisti podjeljeni i  organiziraju dva obilježavanja istog događaja. Navodi se da je događaj, o kojem je prilog, organizovao Savez antifašista i boraca NOR-a u Bosni i Hercegovini, što je tačno, a da će naredne sedmice svoje obilježavanje organizovati Savez udruženja NOR-a Republike Srpske. Naravno zaključuje se kako su eto i antifašisti podjeljeni. Netačan navod, rekli bi parlamentarci. Činjenica je sasvim drugačija. To drugo obilježavanje organizuje odgovarajući Odbor za njegovanje značajnih datuma Vlade Republike Srpske. Dakle vlast, a mi smo nevladina organizacija. To organizuje ista ona vlast koja četnički pokret proglašava antifašističkim pokretom i diči se tradicijom i djelima tog po...

  Istorijski osvrt, društveni kontekst i građanski ultimatum iz marta 1992. godine Klub intelektualaca Mostar (KIM) osnovan je u predvečerje ratnih sukoba na prostoru Bosne i Hercegovine kao autentična, vanstranačka i multietnička platforma mostarske naučne, kulturne i društvene elite. U vremenu potpune paralize institucija sistema, narastajućeg nacionalizma i militarizacije javnog prostora, KIM je bio jedina organizovana snaga koja je artikulisala glas razuma, građanskog neposluha i antifašizma. Rukovodstvo Kluba činili su istaknuti građani Mostara, te uži krug saradnika među kojima su bili novinari, profesori, glumci... Prostorije Doma omladine na Rondou i Trg Musala bili su fizičke tačke oko kojih se okupljala alternativna, civilizovana javnost grada, a Klub je održavao bliske veze i koordinaciju sa srodnim antiratnim organizacijama u regionu, poput "Beogradskog kruga". 10. i 11. mart 1992: Odbrana civilizacijskog tkiva grada Djelovanje KIM-a doživljava svoj isto...

  / O Domu mladih Mostar (1987–1992) Kada danas govorimo o Domu mladih u Mostaru, ne govorimo samo o jednoj zgradi. Govorimo o prostoru koji je tokom posljednjih godina osamdesetih i početkom devedesetih bio jedno od najvažnijih mjesta okupljanja mladih ljudi, i ne samo mladih ljudi, centar kulturnog života, laboratorij novih ideja i simbol jednog Mostara koji je živio svoju mladost kroz umjetnost, muziku, teatar i dijalog. U periodu od 1987. do 1992. godine Dom mladih bio je mnogo više od institucije. Bio je mjesto susreta različitih generacija, svjetonazora i umjetničkih izraza. U njegovim prostorijama održavali su se koncerti, pozorišne predstave, izložbe, književne večeri, filmske projekcije, omladinske tribine, plesne večeri, radionice i brojni drugi programi koji su okupljali stotine mladih Mostaraca. To je bilo vrijeme kada je Mostar imao snažnu urbanu i omladinsku scenu. Rock muzika, novi val, alternativna kultura, amaterski i profesionalni teatar, omladinsko novinars...

  Zbor u 7: Kada je Mostar imao mladost koja je išla ispred vremena Zamisli mostarski petak naveče. Sat kuca sedam. Niz Radobolju se spušta onaj prepoznatljivi, svježi povjetarac, a na Balinovcu – u uskoj, nabijenoj sali Mjesne zajednice – vazduh titra od uzbuđenja. Umjesto skrolovanja po ekranima, potrage za jeftinim kafanskim štimungom ili prepuštanja letargiji koja vikendom lako obuzme grad, stotine mladih ljudi hrli na jedno mjesto. Ne da budu nijemi posmatrači, već da kreiraju stvarnost. Bila je 1973. godina kada je u okviru Odreda izviđača „Mithad Haćam“ osnovan Kulturno-umjetnički klub koji je ponio ime jednog od najhrabrijih sinova ovog grada, čuvenog mitraljesca – Hasana Zahirovića Lace. Ta generacija mostarskih izviđača mogla je, kao i sve druge, jednostavno učiti vezivanje čvorova, topografiju i podizanje šatora. Umjesto toga, odlučili su podići standarde čitavog jednog društva. Pokrenuli su program koji je ušao u urbanu memoriju grada pod nazivom „Zbor u 7“. Mal...

  Još od 1995. godine i kraja rata u Bosni i Hercegovini muči me saznanje da se kontinuirano optužuje Armija RBiH zbog velikog broja arapskih boraca u njenim redovima, a kao posljedica toga odbrambeno-oslobodilačka dejstva te iste Armije proglašavaju zločinačkim, islamističkim, terorističkim i šta sve ne. Naravno sve to mjenjalo je sliku o časnoj ulozi Armije RBiH u odbrani države, ali i karakter budućnosti države. Istovremeno, znao sam da su strani borci bili i u drugim vojnim formacijama koje su ratovale u BiH, ali o njima niko ne govori kao da je to normalna stvar. To me natjeralo da malo istražujem i nešto zapišem o svemu. Istraživanje uloge stranih boraca u ratu u Bosni i Hercegovini (1992–1995) dotiče se jednog od najkompleksnijih i politički najosjetljivijih aspekata tog sukoba. Strani državljani borili su se na sve tri sukobljene strane, motivisani različitim faktorima: od ideoloških, religijskih i etničkih, pa sve do čisto finansijskih (plaćeničkih). Ispod je detaljan ...